Pielęgnacja noworodka i niemowlęcia
Właściwa pielęgnacja ma znaczenie dla zdrowia dziecka, jego codziennego komfortu i zachowania. To za pośrednictwem skóry noworodek nawiązuje jedne z pierwszych kontaktów z otoczeniem, a jej wygląd i stan mogą dostarczyć przydatnych informacji o zdrowiu malucha.

Spis treści
Delikatna skóra wymaga szczególnej troski
Organizm noworodka jest jeszcze niedojrzały, co szczególnie widać w budowie i właściwościach skóry. Jest ona kilkakrotnie cieńsza niż skóra dorosłego, a gruczoły łojowe nie są jeszcze w pełni rozwinięte i nie wytwarzają dostatecznej ilości łoju. Słabo rozwinięta jest również ochronna warstwa keratynowa, która pomaga utrzymać barierę skórną.
Jednocześnie skóra niemowlęcia codziennie styka się z moczem, kałem i wilgocią, a także jest narażona na przesuszenie. Dlatego prawidłowa higiena obejmuje zarówno usuwanie zabrudzeń, jak i zachowanie naturalnej ochrony skóry.
Kąpiel, przewijanie i inne zabiegi pielęgnacyjne są też okazją do budowania bliskości między rodzicem a dzieckiem. Delikatny dotyk, spokojny głos, rozmowa i zabawa mogą zmienić codzienne obowiązki w przyjemne chwile spędzane razem.
Przygotowanie do kąpieli
Przed kąpielą warto przygotować wszystko, co będzie potrzebne, aby pielęgnacja przebiegała spokojnie, bez przerw i niepotrzebnego pośpiechu.
Pod ręką powinny znaleźć się duży, miękki ręcznik do otulenia dziecka, łagodne mydło dla niemowląt, jeśli jest używane, miękka myjka w formie rękawicy lub ściereczka, czysta wata, sól fizjologiczna, krem ochronny, czyste ubranko i pieluszki. Ściereczek i innych materiałów jednorazowych nie należy używać ponownie.
Dobre przygotowanie pozwala rodzicowi przez cały czas pozostać przy dziecku i poświęcić mu pełną uwagę.
Kąpiel to coś więcej niż dbanie o czystość. Może jej towarzyszyć delikatny dotyk, masaż, zabawa, pielęgnacja paznokci, a w razie potrzeby także podcięcie włosów. Takie chwile sprzyjają bliskości, wzajemnemu poznawaniu się i przyjemnemu kontaktowi.
Pierwsza kąpiel noworodka
Pierwszą pełną kąpiel w wanience przeprowadza się po odpadnięciu kikuta pępowiny i zagojeniu się ranki pępkowej.
Do tego czasu codzienną higienę zapewnia mycie poszczególnych części ciała na odpowiednim podłożu. W ten sposób można zadbać o czystość dziecka bez zanurzania całego jego ciała w wodzie.
Mycie przebiega stopniowo: od głowy i twarzy, przez oczy, uszy, nos i fałdki skóry na szyi, aż po pępek i okolice zakryte pieluszką.
Ważne, aby wszystkie czynności wykonywać delikatnie i jak najkrócej pozostawiać dziecko odkryte.
Mycie dziecka na przewijaku
Do mycia można użyć miękkiej myjki frotte w formie rękawicy, zmoczonej ciepłą wodą. Dziecko należy położyć na odpowiednim, stabilnym podłożu do przewijania, przykrytym miękką bawełnianą pieluszką.
Mycie zaczyna się od delikatnego oczyszczenia oczu. Wilgotną myjką przeciera się powieki od zewnętrznego do wewnętrznego kącika oka. Następnie myje się pozostałą część twarzy i ostrożnie osusza ją, lekko przykładając ręcznik.
Przez pierwsze trzy miesiące życia do kąpieli noworodka i młodszego niemowlęcia wystarcza woda. Specjalne mydła dla niemowląt stosuje się przede wszystkim do mycia okolic zakrytych pieluszką.
Jeśli jednak używa się mydła, sposób mycia należy dostosować do wrażliwości skóry dziecka.
Jedną ręką rodzic podtrzymuje ciało i głowę dziecka, a drugą delikatnie myje je miękką myjką. Po umyciu głowy trzeba spłukać ewentualne resztki mydła i ostrożnie ją osuszyć.
Następnie myje się szyję, klatkę piersiową, ręce i nogi. Części ciała, które nie są w danej chwili myte, warto przykryć ręcznikiem, aby dziecko nie traciło ciepła. Jeśli użyto mydła, należy dokładnie je spłukać, a skórę osuszyć delikatnym przykładaniem ręcznika.
Aby umyć tylną część ciała, ostrożnie odwraca się dziecko i na chwilę układa na brzuszku, przez cały czas je podtrzymując. Myje się wtedy kark i plecy, a następnie spłukuje i osusza skórę.
Po zagojeniu ranki pępkowej w pępku mogą zbierać się drobne włókna z ubrań i inne zanieczyszczenia. Można je ostrożnie usunąć patyczkiem higienicznym i solą fizjologiczną.
Na koniec ponownie układa się dziecko na plecach, zdejmuje pieluszkę i przystępuje do mycia narządów płciowych oraz pupy.
Higiena narządów płciowych i okolic pieluszkowych
Narządy płciowe i pupę należy myć ostrożnie, pamiętając o wrażliwości skóry i możliwości przenoszenia drobnoustrojów.
Najpierw myje się narządy płciowe, a na końcu pupę. Ta kolejność ma szczególne znaczenie ze względu na bakterie naturalnie występujące wokół odbytu.
Higiena intymna dziewczynki
Podczas mycia dziewczynki między wargami sromowymi większymi można zauważyć nagromadzone złuszczone komórki skóry. Okolicę tę należy delikatnie oczyścić jałową gazą lub miękką watą zwilżoną zwykłą wodą albo odpowiednim mleczkiem oczyszczającym.
Zawsze przeciera się od przodu ku tyłowi, czyli od narządów płciowych w kierunku pupy. Do każdego kolejnego przetarcia używa się nowego kawałka gazy lub waty.
Taki sposób mycia zmniejsza możliwość przeniesienia bakterii z okolic odbytu do ujścia cewki moczowej, a tym samym ryzyko przedostania się ich do dróg moczowych.
Higiena intymna chłopca
U chłopców pod skórą osłaniającą prącie, czyli napletkiem, można czasem zauważyć białawe skupiska mastki, nazywanej też smegmą. Mogą wyglądać jak niewielkie białe wypukłości pod skórą.
Pielęgnacja polega na delikatnym myciu wodą i usuwaniu zabrudzeń, do których można dotrzeć bez użycia siły.
Napletek wolno odsuwać tylko tak daleko, jak przesuwa się naturalnie i bez oporu. Nie należy odciągać go na siłę ani próbować oddzielać miejsc, które nie oddzieliły się jeszcze samoistnie.
Po ukończeniu pierwszego roku życia, jeśli napletek daje się łatwo odprowadzić, do mycia można używać wody i łagodnego mydła. Ruchomość napletka zwiększa się stopniowo, a u wielu chłopców jego pełne odprowadzenie może być możliwe około piątego roku życia.
Mycie pupy
Pupę myje się na końcu, zwracając szczególną uwagę na fałdki skóry, w których mogą pozostać resztki kału.
Mycie i spłukiwanie przebiega od narządów płciowych w kierunku pupy. Następnie ostrożnie osusza się skórę, delikatnie przykładając ręcznik.
Szczególnie ważne jest, aby okolice odbytu i narządów płciowych nie pozostały wilgotne, ponieważ utrzymująca się wilgoć może sprzyjać podrażnieniom skóry.
Kąpiel dziecka w wanience
Praktycznym wyborem są większe wanienki z płaskim dnem, które dają dziecku więcej swobody ruchu i pozwalają mu wygodniej spędzać czas w wodzie.
Przed włożeniem dziecka do wanienki trzeba przygotować wszystkie kosmetyki i akcesoria do pielęgnacji tak, aby znajdowały się w zasięgu ręki.
Nigdy nie wolno zostawiać niemowlęcia samego w wodzie. Przez całą kąpiel dorosły musi być tuż przy dziecku i stale je pewnie podtrzymywać.
Po zagojeniu ranki pępkowej można kąpać dziecko, zanurzając je w wanience. Jedną ręką podtrzymuje się głowę i szyję, a drugą myje ciało. Ciało powinno być zanurzone na tyle, by dziecku było wygodnie, a głowa musi być pewnie utrzymywana nad wodą.
Mycie przebiega od głowy w kierunku dolnych części ciała.
Szczególną uwagę trzeba poświęcić fałdkom na szyi, dołom pachowym, plecom, brzuchowi i nogom. Należy też umyć przestrzenie między palcami stóp oraz fałdki z tyłu kolan i pod kolanami.
Po kąpieli ostrożnie osusza się skórę, zaczynając od głowy i miejsc za uszami, następnie przechodząc do szyi i pach, a na końcu do pachwin, nóg i pupy.
Temperatura wody do kąpieli
Niemowlęciu zwykle odpowiada woda o temperaturze zbliżonej do temperatury ciała, czyli od 36 do 37 °C.
Temperaturę można sprawdzić termometrem kąpielowym. Jeśli nie ma go pod ręką, przybliżoną ocenę ciepłoty wody umożliwia zanurzenie w niej łokcia.
Woda, która dorosłemu przy pierwszym dotknięciu wydaje się nieco chłodniejsza, może mieć temperaturę odpowiadającą temperaturze ciała dziecka. Zbyt ciepła woda nie jest wskazana, a duża różnica między temperaturą kąpieli i otaczającego powietrza może sprawić dziecku dyskomfort przy wyjmowaniu z wanienki.
Temperatura w pomieszczeniu
Pomieszczenie, w którym kąpie się dziecko, powinno być dostatecznie ogrzane, aby po wyjęciu z wody maluch nie doznał nagłego ochłodzenia.
Podczas kąpieli dla zapewnienia dziecku przyjemnego ciepła wskazuje się temperaturę pomieszczenia około 24 °C lub zakres około 22–23 °C.
Ma to szczególne znaczenie zimą, zwłaszcza w domach, w których po kąpieli przenosi się dziecko z cieplejszej łazienki do znacznie chłodniejszego pokoju.
Po zakończeniu pielęgnacji, kiedy zaczyna się ubieranie dziecka, można na krótko otworzyć drzwi łazienki. Pozwoli to stopniowo zbliżyć temperaturę do tej panującej w pokoju, w którym dziecko zwykle przebywa lub śpi.
Jako zwykłą temperaturę pokojową podaje się zakres od 18 do 21 °C.
Jak często kąpać noworodka i niemowlę?
W pierwszych tygodniach kąpiel nie musi trwać długo. Około pięciu minut może wystarczyć, by zadbać o czystość dziecka.
W miarę jak dziecko rośnie, kąpiel może stawać się coraz przyjemniejszą częścią dnia, połączoną z zabawą i poznawaniem wody. Można więc stopniowo ją wydłużać.
W chłodniejszych miesiącach skóra łatwiej się przesusza, dlatego pełne kąpiele zaleca się rzadziej niż w okresach, kiedy skóra jest mniej narażona na suche powietrze.
Niezależnie od tego, jak często dziecko kąpie się w wanience, okolice zakryte pieluszką wymagają regularnego mycia przy przewijaniu.
Co robić, gdy dziecko płacze podczas kąpieli?
Nie każde niemowlę od razu lubi kąpiel w wanience. Kiedy dziecko zaczyna płakać lub wyraźnie czuje się niekomfortowo, rodzic powinien starać się zachować spokój.
Wystarczy umyć malucha na tyle, na ile pozwala sytuacja, a następnie ostrożnie wyjąć go z wody, otulić ręcznikiem i przytulić.
Przez kilka kolejnych dni można dbać o higienę, myjąc dziecko na przewijaku miękką, wilgotną myjką w formie rękawicy lub ściereczką.
Potem można ponownie spróbować kąpieli w wanience.
Ważne, aby kąpiel nie stała się doświadczeniem, które dziecko kojarzy z silnym niepokojem.
O jakiej porze najlepiej kąpać dziecko?
Nie ma jednej pory dnia, która odpowiadałaby każdemu dziecku.
Pora kąpieli może być dostosowana do zwyczajów rodziny, rytmu dnia i nastroju niemowlęcia.
Dla niektórych rodzin wieczorna kąpiel jest przyjemnym zakończeniem dnia. Ciepła woda, delikatny dotyk i spokojna atmosfera mogą pomóc dziecku się odprężyć i przygotować do snu.
U niektórych niemowląt taki rytuał może też wiązać się ze spokojniejszym snem.
Kiedy zacząć myć dziecko pod prysznicem?
Mycie pod prysznicem można wprowadzać stopniowo, gdy dziecko zacznie samodzielnie siedzieć, co zwykle następuje między szóstym a dziewiątym miesiącem życia.
Pierwsze kontakty ze strumieniem wody powinny być szczególnie delikatne, aby nie przestraszyć malucha.
Prysznic, podobnie jak kąpiel, powinien być przyjemny. Jeśli dziecko się boi lub zdecydowanie protestuje, nie należy nalegać na dalsze mycie.
Ręczniki i myjki
Do pielęgnacji niemowlęcia najbardziej praktyczny jest duży, miękki ręcznik, którym po kąpieli można otulić całe jego ciało.
Ręczniki i myjki powinny być wykonane z miękkich materiałów, takich jak bawełna lub len, oraz nadawać się do dokładnego prania, wygotowywania i prasowania.
Miękka myjka frotte w formie rękawicy lub odpowiedni kawałek tkaniny dobrze sprawdzają się przy codziennym myciu.
Gąbki mogą być przyjemne przy zwilżaniu skóry, ale ich struktura utrudnia całkowite usunięcie zatrzymujących się w nich zabrudzeń. Dlatego lepiej wybierać myjki w formie rękawicy lub miękkie kawałki tkaniny frotte.
Akcesoria do pielęgnacji powinny służyć wyłącznie dziecku. Jego ręczników i myjek nie należy dzielić z innymi domownikami.
Szczególnie ważne jest utrzymywanie ich w czystości i suchości. Wilgotne ręczniki i myjki mogą sprzyjać namnażaniu bakterii i grzybów, dlatego trzeba je regularnie wymieniać i dbać o ich czystość.
Pielęgnacja skóry po kąpieli
Po kąpieli skórę dziecka należy dokładnie, ale delikatnie osuszyć.
Szczególnej troski wymagają noworodki, zwłaszcza w pierwszym miesiącu życia, ponieważ ich skóra jest bardzo wrażliwa na wilgoć oraz drażniące działanie moczu i kału.
Trzeba dobrze osuszyć fałdki pod pachami, na szyi, w pachwinach i w innych miejscach, gdzie skóra styka się ze skórą. Ciepłe i wilgotne miejsca mogą sprzyjać namnażaniu grzybów i rozwojowi stanu zapalnego.
Po osuszeniu na skórę w okolicach pieluszkowych nakłada się odpowiedni krem ochronny. Pielęgnację należy też dostosować do potrzeb innych wrażliwych miejsc, w tym fałdek i skóry wokół uszu.
Na starannie osuszone fałdki można nałożyć cienką warstwę oliwki dla niemowląt, aby zmniejszyć tarcie między powierzchniami skóry i ryzyko podrażnienia.
Równie ważna jest zmiana pieluszki bez zwlekania, ponieważ długotrwały kontakt skóry z kałem i moczem zwiększa ryzyko podrażnień.
Pielęgnacja dłoni i paznokci dziecka
Skóra dziecięcych dłoni łatwo się przesusza, dlatego po myciu można stosować krem na bazie pantenolu.
Paznokcie noworodka są bardzo małe i miękkie, ale mogą szybko rosnąć.
W pierwszych miesiącach regularne obcinanie nie zawsze jest konieczne. Miękkie końcówki rosnących paznokci można czasem ostrożnie oddzielić.
Jeśli paznokcie wymagają skrócenia, używa się specjalnych nożyczek dla niemowląt z zaokrąglonymi końcami. Paznokcie należy obcinać prosto i nie za krótko.
W miarę jak dziecko rośnie, pielęgnacja paznokci staje się stałym elementem cotygodniowej higieny.
Zdarza się, że paznokieć wrasta w otaczającą skórę, co może powodować zaczerwienienie i obrzęk opuszki palca. Łagodne zmiany tego rodzaju mogą z czasem ustąpić samoistnie, bez szczególnego leczenia.
Mycie uszu niemowlęcia
Pielęgnacja uszu obejmuje mycie zewnętrznej części ucha, czyli małżowiny usznej, oraz skóry za uchem.
Po myciu szczególnie ważne jest dokładne osuszenie skóry za uszami, gdzie może gromadzić się wilgoć.
Nie należy próbować czyścić wnętrza przewodu słuchowego zewnętrznego patyczkami higienicznymi ani innymi przedmiotami.
Choć patyczki z watą mogą wydawać się nieszkodliwe, wkładanie ich do przewodu słuchowego może spowodować uraz.
Oczyszczanie nosa niemowlęcia
Aby usunąć drobne zanieczyszczenia z nosa, można przygotować mały zwitek waty, osobny do każdego nozdrza.
Watę zwilża się solą fizjologiczną. Inną możliwością jest odpowiedni spray z wodą morską.
Przygotowany zwitek delikatnie przykłada się wewnątrz nozdrza i ostrożnie obraca, aby usunąć zanieczyszczenia z dostępnej części błony śluzowej nosa.
Tak samo oczyszcza się drugie nozdrze, używając osobnego, czystego kawałka waty.
Pielęgnacja po zrobieniu kupki
Kiedy dziecko zrobi kupkę, zabrudzoną skórę najlepiej oczyścić jak najszybciej.
Do mycia można użyć strumienia letniej, bieżącej wody. Szczególnie dokładnie należy oczyścić fałdki oraz okolice odbytu i narządów płciowych, a następnie ostrożnie osuszyć skórę.
Praktyczną alternatywą mogą być chusteczki nawilżane bez alkoholu i intensywnych zapachów, zwłaszcza po pierwszym miesiącu życia.
Regularna higiena i zmienianie pieluszek bez zwlekania pomagają zapobiegać długotrwałemu kontaktowi skóry z moczem i kałem.
Najczęstsze zmiany skórne u noworodka
W pierwszych miesiącach życia na skórze dziecka mogą pojawiać się różne zmiany. Wiele z nich jest przejściowych i ustępuje samoistnie, ale niektóre wymagają dodatkowej pielęgnacji lub oceny specjalisty.
Prosaki i trądzik noworodkowy
Prosaki to drobne, białawe lub żółtawe grudki na skórze. Powstają, gdy niewielkie ilości materiału skórnego gromadzą się w płytkich kieszonkach tuż pod jej powierzchnią.
Trądzik zwykle przybiera postać bardziej widocznych, czerwonych lub białych zmian, a jego występowanie wiąże się z aktywnością gruczołów łojowych i zmianami hormonalnymi.
Wiele dzieci ma prosaki już po urodzeniu, u innych pojawiają się one w pierwszych trzech–czterech tygodniach życia. Występują równie często u dziewczynek i chłopców, natomiast trądzik noworodkowy nieco częściej dotyczy chłopców.
Nie ma pewnego sposobu, by zapobiec ich powstawaniu, ale zmiany przeważnie ustępują samoistnie.
Nie trzeba mocno pocierać skóry ani smarować jej preparatami tylko po to, by usunąć te zmiany, ponieważ takie działania mogą wywołać dodatkowe podrażnienie.
Jeśli trądzik nie ustąpi w pierwszych trzech miesiącach życia, zaleca się rozmowę z lekarzem.
Pieluszkowe zapalenie skóry
Pieluszkowe zapalenie skóry to częsta postać stanu zapalnego skóry w miejscach zakrytych pieluszką.
Może występować przez cały okres niemowlęcy, a często obserwuje się je między ósmym a dziesiątym miesiącem życia.
Jego powstawaniu mogą sprzyjać różne okoliczności. Należą do nich grzybicze zakażenie jamy ustnej, znane jako pleśniawki, stosowanie antybiotyków oraz zmiany po wprowadzeniu pokarmów uzupełniających.
Pleśniawki rozpoznaje się po białawych nalotach na języku i błonie śluzowej jamy ustnej.
Pieluszkowemu zapaleniu skóry mogą dodatkowo sprzyjać nowe środki do prania, ciasne pieluszki powodujące tarcie, zbyt rzadka zmiana pieluszek, biegunka i używanie majteczek z tworzywa sztucznego.
Gdy funkcja ochronna skóry zostaje naruszona, mogą rozwinąć się wtórne zakażenia grzybicze, a czasem także bakteryjne.
Pielęgnacja przy pieluszkowym zapaleniu skóry
Przy pieluszkowym zapaleniu skóry szczególnie ważne są częstsza zmiana pieluszek, staranne mycie i dokładne osuszanie skóry.
Jeśli skóra jest mocno zaczerwieniona i podrażniona, można stosować okłady nasączone solą fizjologiczną.
Pomocne jest również pozostawianie dziecka od czasu do czasu bez pieluszki, aby skóra miała dostęp do powietrza. Trzeba przy tym zadbać o odpowiednią temperaturę w pomieszczeniu.
Wilgoć i ciepło stwarzają dogodne warunki do namnażania grzybów, w tym grzyba Candida albicans, który może naturalnie występować na skórze i błonach śluzowych.
Jeśli stan zapalny nie ustępuje, mogło dojść do wtórnego zakażenia grzybiczego. Przy bardziej nasilonych zmianach należy zasięgnąć porady pielęgniarki środowiskowej lub pediatry, którzy ocenią, czy potrzebny jest krem przeciw zakażeniu grzybiczemu lub bakteryjnemu.
Odpowiednie preparaty przeciwgrzybicze mogą pomóc w ustąpieniu objawów, jeśli ich przyczyną jest zakażenie grzybicze.
Potówki
Wysypka związana z przegrzaniem zwykle ma postać drobnych, bladych lub różowych zmian na skórze.
Najczęściej można je zauważyć na czole, twarzy, w fałdkach szyi, na klatce piersiowej i rękach.
Ich pojawienie się często wiąże się ze zbyt ciepłym okrywaniem i ubieraniem dziecka, dlatego częściej występują latem.
Taka wysypka zwykle ustępuje samoistnie i nie wymaga szczególnego leczenia.
Ciemieniucha u niemowląt
Ciemieniucha jest częsta u niemowląt i wynika ze wzmożonej aktywności gruczołów łojowych.
Na skórze głowy tworzą się cieńsze lub grubsze warstwy tłustych łusek, które mogą mocno przylegać do jej powierzchni.
Ciemieniucha nie świadczy o niedostatecznej higienie i nie jest uznawana za chorobę, lecz za częstą zmianę fizjologiczną w okresie niemowlęcym.
Mimo to dbanie o czystość jest ważne, ponieważ drapanie i uszkadzanie skóry mogą sprzyjać namnażaniu drobnoustrojów i rozwojowi zakażenia.
Jak zmiękczyć i usunąć ciemieniuchę?
Do zmiękczenia nagromadzonych łusek można użyć między innymi oliwy z oliwek lub oleju migdałowego.
Oliwa z oliwek natłuszcza i oczyszcza skórę głowy, dzięki czemu może ułatwiać oddzielanie się strupków.
Miejsca z ciemieniuchą można ostrożnie posmarować watą nasączoną olejem około trzydziestu minut przed kąpielą.
Jeśli łuski pokrywają całą owłosioną skórę głowy, olej można nałożyć wieczorem i założyć dziecku bawełnianą czapeczkę, aby działał przez noc.
Zmiękczone łuski można następnie delikatnie usunąć szczotką do włosów lub grzebieniem z gęsto rozstawionymi ząbkami, przed umyciem głowy.
Nie ma pewnego sposobu zapobiegania ciemieniusze, a niektóre dzieci mają większą skłonność do jej powstawania.
Jeśli zmiany utrzymują się dłużej lub skóra staje się zaczerwieniona, czasem konieczne jest zastosowanie kremu przeciwgrzybiczego do skóry głowy.
Higiena jamy ustnej
Pielęgnacja jamy ustnej niemowlęcia nabiera szczególnego znaczenia, gdy zaczynają wyrzynać się pierwsze zęby i wprowadzane są pokarmy uzupełniające.
Początkowo do czyszczenia można używać jałowej gazy, delikatnie usuwając nią resztki pokarmu.
Miękkie szczoteczki do zębów dla dzieci wprowadza się później; ich stosowanie przewiduje się po osiemnastym miesiącu życia.
Jak wybierać kosmetyki dla niemowlęcia?
Skóra noworodka i niemowlęcia jest szczególnie wrażliwa, dlatego kosmetyki do jej pielęgnacji trzeba dobierać uważnie.
Rodzice często chcą, aby dziecko było czyste, zadbane i przyjemnie pachniało. Producenci odpowiadają na te potrzeby szeroką ofertą produktów o różnych zapachach, kolorach, składach i opakowaniach.
Atrakcyjne opakowanie i intensywny zapach nie są jednak wiarygodnym wyznacznikiem jakości.
Skóra niemowlęcia ma stosunkowo dużą powierzchnię w porównaniu z masą jego ciała, a jej przepuszczalność różni się od przepuszczalności skóry dorosłych. Dlatego tak ważny jest staranny wybór preparatów, które mają z nią bezpośredni kontakt.
Kosmetyki nie przechodzą takich samych procedur badań i dopuszczania do użytku jak leki, co jest kolejnym powodem, by wybierać je z uwagą.
Przy zakupie należy zwracać uwagę na wiarygodność producenta, standardy produkcji i skład preparatu.
Lepiej wybierać produkty o prostszym składzie, bez zbędnych dodatków służących przede wszystkim nadaniu koloru lub zapachu.
Mydła i łagodne środki myjące
W najwcześniejszym okresie życia skórę można oczyszczać wodą i solą fizjologiczną, a wprowadzenie mydeł i szamponów odłożyć na później.
Przy stosowaniu środka myjącego znaczenie ma jego pH, czyli stopień kwasowości.
Do pielęgnacji skóry niemowląt zaleca się preparaty neutralne lub lekko kwaśne, o pH około 5,5. Informacja ta zwykle znajduje się na opakowaniu.
Alternatywą dla tradycyjnych mydeł są syndety, czyli syntetyczne środki myjące.
Mogą skutecznie usuwać zabrudzenia, a ich zaletami są stabilność w twardej wodzie, niższe pH i lepsza tolerancja przez wrażliwą skórę.
Mogą być szczególnie przydatne przy skórze skłonnej do przewlekłego wyprysku.
Szampony i płyny do kąpieli z pianą
W pierwszym roku życia większość niemowląt nie potrzebuje regularnego mycia włosów szamponem.
Jeśli włosy są gęstsze lub istnieje szczególny powód, by go użyć, można wybrać łagodny szampon dla niemowląt, bez syntetycznych substancji zapachowych, barwników i silnie drażniących konserwantów.
Szampony częściej zaczyna się stosować po szóstym miesiącu, kiedy włosy stają się gęstsze, a ich wzrost bardziej widoczny.
Szczególnie odpowiednie są preparaty o łagodnym działaniu, które nie podrażniają oczu.
Płyny do kąpieli z pianą nie są zalecane u najmłodszych niemowląt. Mogą zawierać detergenty usuwające ochronny kwaśny płaszcz skóry i wpływające na jej naturalną florę bakteryjną.
Takie produkty mogą przyczyniać się do podrażnień wrażliwych okolic, w tym stanów zapalnych narządów płciowych i układu moczowego.
Ich stosowanie przewiduje się dopiero później, w drugim roku życia.
Oliwki dla niemowląt
Oliwki dla niemowląt służą przede wszystkim do oczyszczania i pielęgnacji skóry.
Wśród naturalnych olejów wymienia się olej arachidowy i olej z kiełków pszenicy, które zawierają niezbędne kwasy tłuszczowe.
Mogą pomagać w usuwaniu zabrudzeń i tworzeniu cienkiej warstwy ochronnej na powierzchni skóry.
Chusteczki nawilżane
Chusteczki nawilżane są praktycznym rozwiązaniem w codziennej pielęgnacji, zwłaszcza podczas przewijania.
Mogą zawierać składniki delikatnie oczyszczające skórę oraz naturalne oleje mające chronić przed przesuszeniem i podrażnieniem.
Niektóre produkty zawierają pantenol, znany również jako prowitamina B5, stosowany w preparatach wspomagających regenerację uszkodzonej skóry.
Przy wyborze należy unikać chusteczek z alkoholem i intensywnymi zapachami.
Kremy ochronne do okolic pieluszkowych
Krem ochronny jest przeznaczony do pielęgnacji skóry, która codziennie styka się z moczem i kałem.
Nakłada się go cienką warstwą na wcześniej oczyszczoną i osuszoną skórę.
Dobrej jakości preparaty mogą zawierać składniki o działaniu ochronnym, takie jak tlenek tytanu, a także pantenol, stosowany do wspomagania regeneracji skóry.
Kremy do twarzy i rąk
Skóra twarzy i dłoni jest przez cały rok narażona na działanie czynników zewnętrznych.
Odpowiednie kremy dla dzieci mogą pomagać ograniczać przesuszenie oraz chronić skórę przed zimnem, wiatrem i działaniem światła słonecznego.
Ich stosowanie nie ogranicza się do zimy ani okresów wyraźnych zmian pogody.
Dlaczego zasypki używa się coraz rzadziej?
Wraz z rozwojem innych środków pielęgnacyjnych zasypka dla niemowląt, czyli talk, straciła swoje wcześniejsze znaczenie w codziennej higienie dzieci.
Szczególne obawy wiążą się z możliwością wdychania jej podczas nakładania, zwłaszcza gdy rozsypuje się ją w okolicach szyi, pach i innych fałdek skóry.
Wdychanie cząstek talku uznaje się za szkodliwe.
Pielęgnacja skóry skłonnej do atopowego zapalenia
Niemowlęta ze skłonnością do przewlekłego wyprysku, czyli atopowego zapalenia skóry, nazywanego też neurodermitem, wymagają szczególnej uwagi przy kąpieli i doborze preparatów.
Przy takiej skórze zaleca się ograniczenie kąpieli do najwyżej dwóch razy w tygodniu oraz stosowanie odpowiednich dodatków do wody, które zmniejszają przesuszenie.
Po kąpieli trzeba nałożyć odpowiedni preparat ochronny.
Preparaty najlepiej dobierać zgodnie z zaleceniami pediatry.
Składniki, na które warto zwrócić uwagę
Wybierając kosmetyki dla dzieci, należy sprawdzać ich skład, zamiast kierować się wyłącznie wyglądem, zapachem lub popularnością produktu.
Szczególną ostrożność zaleca się wobec zbędnych sztucznych barwników i substancji zapachowych oraz składników, które mogą podrażniać wrażliwą skórę.
Do substancji wymagających uwagi należą DEA i TEA, niektóre konserwanty, takie jak parabeny, quaternium-15 i mocznik imidazolidynylowy, a także mentol, mięta pieprzowa i dodatki cytrusowe.
W przypadku produktów chroniących przed promieniowaniem ultrafioletowym, z faktorem SPF 15 lub wyższym, preferuje się preparaty z filtrami mineralnymi, takimi jak dwutlenek tytanu i tlenek cynku, ponieważ niektóre filtry chemiczne mogą powodować podrażnienia.
Ostrożność zaleca się również przy produktach zawierających oleje mineralne, czyli parafinowe.
W przypadku lanoliny ważne jest zwrócenie uwagi na czystość surowca i ewentualne pozostałości pestycydów, wśród których wymienia się DDT, lindan i diazynon.
Mydła antybakteryjne zasadniczo nie są zalecane do codziennej pielęgnacji skóry dzieci.
Warto pozostać przy sprawdzonych kosmetykach
Kupując kosmetyki dla dzieci, najlepiej wybierać dobrej jakości produkty wiarygodnych producentów, którzy przestrzegają odpowiednich standardów produkcji.
Ważne jest poznanie składu preparatów i dobranie ich do wrażliwości skóry dziecka.
Jeśli dany produkt służy dziecku i daje zadowalające efekty, nie trzeba go zmieniać tylko dlatego, że na rynku pojawił się nowszy kosmetyk w atrakcyjniejszym opakowaniu lub o przyjemniejszym zapachu.


